Gold Rate Today : सोने आणि चांदी खरेदी करताना केवळ आजचा भाव किती आहे हे पाहणे पुरेसे नाही. दागिना खरेदी करताना सोन्याची शुद्धता, हॉलमार्क, वजन, मेकिंग चार्ज, जीएसटी आणि अंतिम बिल याकडेही लक्ष देणे आवश्यक आहे. सोन्याच्या दरात दररोज बदल होत असल्यामुळे खरेदी करण्यापूर्वी त्या दिवसाचा दर तपासणेही महत्त्वाचे ठरते.
२४ कॅरेट, २२ कॅरेट आणि १८ कॅरेट सोन्यात फरक काय?
सोन्याची शुद्धता कॅरेटमध्ये मोजली जाते. २४ कॅरेट सोने सर्वाधिक शुद्ध प्रकार मानले जाते. त्यात साधारणपणे ९९.९ टक्के शुद्ध सोने असते.
२२ कॅरेट सोन्यामध्ये सोन्यासोबत इतर धातूंचा वापर केला जातो. त्यामुळे ते दागिने बनवण्यासाठी अधिक योग्य ठरते. बाजारात पारंपरिक सोन्याचे दागिने खरेदी करताना २२ कॅरेट सोन्याला मोठी मागणी असते.
१८ कॅरेट सोन्यामध्ये इतर धातूंचे प्रमाण आणखी जास्त असते. त्यामुळे त्याची शुद्धता २२ किंवा २४ कॅरेटपेक्षा कमी असते; मात्र काही आधुनिक दागिने आणि डिझाइन्समध्ये १८ कॅरेट सोन्याचा वापर केला जातो.
हॉलमार्क म्हणजे काय?
सोने खरेदी करताना हॉलमार्ककडे विशेष लक्ष द्यावे. हॉलमार्क म्हणजे सोन्याच्या शुद्धतेबाबतची अधिकृत ओळख दर्शवणारे चिन्ह.
दागिना खरेदी करताना त्यावरील हॉलमार्कची माहिती तपासल्याने ग्राहकाला सोन्याची शुद्धता समजण्यास मदत होते.
दागिना घेण्यापूर्वी फक्त दुकानदाराने सांगितलेल्या कॅरेटवर विश्वास न ठेवता दागिन्यावर असलेली शुद्धतेची माहिती आणि संबंधित चिन्हे तपासणे योग्य ठरते.
सोन्याच्या दागिन्याची किंमत कशी ठरते?
दागिन्याची अंतिम किंमत फक्त सोन्याच्या बाजारभावावर ठरत नाही.
साधारणपणे किंमत ठरवताना खालील घटकांचा विचार केला जातो:
सोन्याचा दर + सोन्याचे वजन + मेकिंग चार्ज + लागू कर = अंतिम किंमत
उदाहरणार्थ, एखाद्या दिवशी २२ कॅरेट सोन्याचा दर प्रति ग्रॅम ₹13,679 असेल आणि ग्राहकाने १० ग्रॅम सोन्याचा दागिना घेतला, तर केवळ सोन्याची किंमत ₹1,36,790 होते.
यानंतर दागिन्याच्या डिझाइननुसार मेकिंग चार्ज आणि लागू कर जोडले जाऊ शकतात. त्यामुळे दुकानातील अंतिम बिलाची रक्कम बाजारभावापेक्षा जास्त असते.
मेकिंग चार्ज म्हणजे काय?
सोन्याचा दागिना तयार करण्यासाठी कारागिरांचे काम, डिझाइन, घडणावळ आणि इतर प्रक्रिया यासाठी घेतले जाणारे शुल्क म्हणजे मेकिंग चार्ज.
साध्या डिझाइनच्या दागिन्यापेक्षा जास्त नक्षीकाम असलेल्या दागिन्याचा मेकिंग चार्ज वेगळा असू शकतो.
म्हणून सोने खरेदी करताना फक्त “आज सोन्याचा भाव किती?” असे न विचारता “मेकिंग चार्ज किती आहे?” हेही विचारणे महत्त्वाचे आहे.
सोन्याच्या बिलामध्ये काय तपासावे?
दागिना खरेदी केल्यानंतर बिल नक्की घ्यावे. बिलामध्ये सोन्याचे वजन, शुद्धता, सोन्याचा दर आणि इतर शुल्कांची माहिती स्पष्टपणे असणे महत्त्वाचे आहे.
ग्राहकाने बिलामध्ये खालील गोष्टी तपासाव्यात:
- सोन्याचे एकूण वजन
- सोन्याची शुद्धता
- प्रति ग्रॅम सोन्याचा दर
- मेकिंग चार्ज
- लागू कर
- अंतिम देय रक्कम
बिल जतन करून ठेवणे भविष्यातील विक्री किंवा एक्सचेंजच्या वेळी उपयोगी ठरू शकते.
सोने खरेदी करताना दरांची तुलना का करावी?
एकाच शहरात वेगवेगळ्या ज्वेलर्सकडे अंतिम बिलाची रक्कम वेगळी असू शकते. याचे एक कारण मेकिंग चार्ज आणि इतर शुल्कांमध्ये असलेला फरक असू शकतो.
त्यामुळे मोठी खरेदी करण्यापूर्वी दोन-तीन विश्वसनीय ज्वेलर्सकडून दर आणि शुल्काची माहिती घेणे ग्राहकासाठी उपयोगी ठरू शकते.
फक्त प्रति ग्रॅम सोन्याचा दर कमी आहे म्हणून दुकान निवडण्यापेक्षा अंतिम बिल किती येते, हे पाहणे अधिक महत्त्वाचे आहे.
चांदी खरेदी करताना काय काळजी घ्यावी?
चांदी खरेदी करतानाही शुद्धता, वजन आणि बिल तपासणे महत्त्वाचे आहे.
चांदीचे दागिने, नाणी किंवा वस्तू खरेदी करताना चांदीची शुद्धता किती आहे, वजन किती आहे आणि प्रति ग्रॅम किंवा प्रति किलो दर किती लावला आहे, हे स्पष्टपणे विचारावे.
चांदीच्या वस्तूंच्या बाबतीतही मेकिंग किंवा घडणावळ शुल्क लागू होऊ शकते. त्यामुळे अंतिम बिल तपासणे आवश्यक आहे.
सोन्याचा भाव दररोज का बदलतो?
सोन्याचा दर एका ठराविक किमतीवर कायम राहत नाही. जागतिक बाजारातील परिस्थितीनुसार त्यात चढ-उतार होतात.
आंतरराष्ट्रीय सोन्याचा भाव, डॉलरची हालचाल, व्याजदर, जागतिक आर्थिक परिस्थिती, गुंतवणूकदारांची मागणी, केंद्रीय बँकांची धोरणे आणि भू-राजकीय परिस्थिती यांसारख्या अनेक घटकांचा सोन्याच्या दरावर परिणाम होऊ शकतो.
त्यामुळे आजचा दर उद्या तसाच राहील असे निश्चितपणे सांगता येत नाही.
MCX आणि सराफा बाजारातील दर एकसारखे का नसतात?
MCX हा कमोडिटी एक्सचेंज आहे, तर सराफा बाजारात प्रत्यक्ष सोने-चांदी आणि दागिन्यांची खरेदी-विक्री होते.
MCX वर दिसणारा दर आणि ज्वेलर्सकडून सांगितला जाणारा अंतिम दागिन्याचा दर यामध्ये फरक असू शकतो.
कारण दागिन्यांच्या किमतीमध्ये शुद्धता, स्थानिक बाजारातील दर, मेकिंग चार्ज आणि लागू कर यांचा विचार केला जातो.
त्यामुळे इंटरनेटवर पाहिलेला MCX दर म्हणजे दुकानातील दागिन्याची अंतिम किंमत असे समजू नये.
सोने खरेदी करण्यासाठी योग्य वेळ कोणती?
सोन्याचा दर पुढे वाढेल किंवा कमी होईल हे निश्चितपणे सांगता येत नाही. त्यामुळे खरेदीचा निर्णय घेताना आपल्या गरजेनुसार विचार करणे महत्त्वाचे आहे.
लग्नासाठी किंवा एखाद्या निश्चित कारणासाठी सोने घ्यायचे असल्यास बाजारातील दरांची काही दिवस तुलना करून निर्णय घेता येतो.
गुंतवणुकीसाठी सोने घेण्याचा विचार असल्यास त्यामध्ये जोखीम, कालावधी आणि इतर गुंतवणूक पर्याय यांचाही विचार करणे आवश्यक आहे.
आजच्या दरांकडे पाहताना एक महत्त्वाची गोष्ट
गांधी जयंतीमुळे २ ऑक्टोबरला MCX बंद आहे. त्यानंतर शनिवार आणि रविवारची साप्ताहिक सुट्टी असल्यामुळे देशांतर्गत कमोडिटी बाजारातील नियमित व्यवहार ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी पुन्हा सुरू होतील.
मात्र स्थानिक सराफा बाजारातील दुकानांचे वेळापत्रक वेगवेगळे असू शकते. त्यामुळे प्रत्यक्ष खरेदी करण्यापूर्वी संबंधित ज्वेलर्सकडून दुकान सुरू आहे का आणि आजचा अंतिम दर काय आहे, याची माहिती घेणे योग्य ठरेल.
लक्षात ठेवा
सोने किंवा चांदी खरेदी करताना आजचा बाजारभाव, शुद्धता, हॉलमार्क, वजन, मेकिंग चार्ज, लागू कर आणि अंतिम बिल या सर्व गोष्टी तपासा. केवळ कमी दर पाहून खरेदी करण्यापेक्षा संपूर्ण बिलाची तुलना करणे अधिक उपयोगी ठरते.
टीप: सोन्या-चांदीचे दर बाजारातील परिस्थितीनुसार बदलत असतात. येथे दिलेली माहिती सामान्य माहितीसाठी आहे. प्रत्यक्ष खरेदीपूर्वी अधिकृत किंवा विश्वसनीय सराफा विक्रेत्याकडून ताजे दर आणि लागू शुल्कांची खात्री करावी.